Στο φετινό μου μήνυμα δεν θα ήθελα να περιοριστώ σε μια απλή απαρίθμηση των σημαντικότερων έργων και δράσεων του Ιδρύματος κατά το προηγούμενο έτος, αλλά να αναφερθώ κυρίως στη φιλοσοφία που διέπει τη δραστηριότητά μας και την προσπάθειά μας το Ίδρυμα να γίνει ο καταλύτης για τη μέγιστη αξιοποίηση των δυνατοτήτων των φορέων, των ατόμων και των ιδεών. Στο πλαίσιο αυτής της φιλοδοξίας το 2019 πραγματοποιήθηκαν τα εξής:

Ι. Ανάπτυξη της Κοινωνίας των Πολιτών

Βασική επιδίωξη του Ιδρύματος αποτελεί η προαγωγή μιας συμμετοχικής δημοκρατίας όπου οι πολίτες αισθάνονται ελεύθεροι και ενθαρρύνονται να αναπτύσσουν νέες ιδέες, να ξεκινούν νέες δραστηριότητες, να συνεισφέρουν στην κοινότητά τους και να συνεργάζονται αρμονικά μεταξύ τους.

Σε αυτό το πλαίσιο, το 2019 ξεκίνησε η υλοποίηση του νέου προγράμματος των ΕΕΑ Grants με τίτλο Active Citizens Fund (ACF) το οποίο στην ουσία αποτελεί συνέχεια προηγούμενου προγράμματος που υλοποιήθηκε από το 2013 έως το 2017. Δύο προγράμματα με πολύ μεγάλη σημασία για την ευρύτερη προσπάθεια του Ιδρύματος να αυξήσει το κοινωνικό κεφάλαιο στη χώρα.

Το Active Citizens Fund, εκτός από τη γενική του στόχευση για την ενίσχυση της Κοινωνίας των Πολιτών και τη μείωση των κοινωνικών και οικονομικών ανισοτήτων, έχει την επιδίωξη να διαμορφώσει ενεργούς πολίτες, πρόμαχους της δημοκρατίας, των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, των ευπαθών ομάδων και των μειονοτήτων.

Οι δύο πρώτες ανοιχτές προσκλήσεις του προγράμματος, που ανακοινώθηκαν τον Φεβρουάριο του 2019, αφορούσαν (α) στην ενδυνάμωση ευπαθών ομάδων και (β) στην ενίσχυση της συνηγορίας και του εποπτικού ρόλου της Κοινωνίας των Πολιτών, και έκλεισαν με την επιλογή για χρηματοδότηση 42 έργων που πιστεύουμε ότι θα έχουν θετική επίδραση στην κοινωνία και θα βοηθήσουν στην ισχυροποίηση του χώρου.

Τον Δεκέμβριο του 2019  ανακοινώθηκαν οι δύο νέες προσκλήσεις που αφορούν (α) στην προάσπιση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και (β) στην ενίσχυση της συμμετοχής των πολιτών στα κοινά. Η τελευταία αυτή θεματική είναι ιδιαίτερα κρίσιμη για την Κοινωνία των Πολιτών, δοθέντος ότι η χαμηλή συμμετοχή στα κοινά ερμηνεύεται ως δείγμα δημοκρατικής νοσηρότητας, χαμηλής κοινωνικής εμπιστοσύνης και ως σύμπτωμα που αυξάνει τον κοινωνικό αποκλεισμό. Σε αυτό το σημείο, θα ήθελα να υπομνήσω τα λόγια του Προέδρου Obama κατά την ομιλία του στην Αθήνα το 2016: «Ο πιο σημαντικός τίτλος σε μια χώρα δεν είναι αυτός του Προέδρου, του Πρωθυπουργού ή του Υπουργού.  Ο πιο σημαντικός τίτλος είναι αυτός του Πολίτη και σε όλα τα έθνη θα είναι πάντα οι πολίτες αυτοί που αποφασίζουν τί είδους χώρες θα είμαστε, ποια θα είναι τα ιδεώδη μας και ποιες οι αξίες που θα μας καθορίζουν».

Social Dynamo

Το Social Dynamo, που λειτουργεί ήδη από το 2017, αποτελεί έναν πρωτοποριακό θεσμό στήριξης των οργανώσεων της Κοινωνίας των Πολιτών. Συστάθηκε από το Ίδρυμα με σκοπό να προσφέρει εκπαίδευση, συνεργασία και δικτύωση στις κοινωνικές οργανώσεις και ταυτόχρονα να αποτελέσει θερμοκοιτίδα νέων ομάδων. Μέχρι τώρα, περισσότερες από 500 ομάδες και φορείς κοινωφελούς έργου, έχουν φιλοξενηθεί στα εκπαιδευτικά προγράμματά του.

Το 2019 σημειώθηκε σημαντική αύξηση των επιμορφωτικών του εκδηλώσεων και επέκταση των δραστηριοτήτων του στη Θεσσαλονίκη. Περισσότεροι από 2.100 εκπρόσωποι οργανώσεων συμμετείχαν στις εκπαιδευτικές του δράσεις, ενώ προσέφερε 320 ώρες mentoring και 70 συμβουλευτικές συνεδρίες σε στελέχη οργανώσεων από έμπειρους εθελοντές επαγγελματίες.

Το 2019, το Social Dynamo κέρδισε το Χρυσό Βραβείο Εκπαίδευσης στο Φεστιβάλ Εθελοντισμού Voluntary Action, του skywalker.gr.

Νομοθετική Πρωτοβουλία για τη λειτουργία των Κοινωνικών Οργανώσεων

Ύψιστη προτεραιότητα για την αξιοπιστία της Κοινωνίας των Πολιτών θεωρούμε τη  θεσμική ρύθμιση του χώρου. Για το λόγο αυτό, είχαμε ξεκινήσει ήδη από το 2014, μια προσπάθεια κατάρτισης ενός νομοθετικού πλαισίου που να εξασφαλίζει την πιστοποίηση, αξιολόγηση και διαφανή λειτουργία των κοινωνικών οργανώσεων, προσπάθεια η οποία τότε δεν ευοδώθηκε.

Το 2019, σε συνεργασία με κοινωνικές οργανώσεις και άλλους σχετικούς φορείς, προσπαθήσαμε εκ νέου να επεξεργαστούμε και να προτείνουμε στην κυβέρνηση ένα ολοκληρωμένο σχέδιο νόμου προκειμένου να τεθεί προς ψήφιση σύμφωνα με τη νομοθετική διαδικασία. Η προσπάθεια συνεχίζεται.

ΙΙ. Ενίσχυση της παιδείας και της επιστημονικής έρευνας

Η παροχή ίσων ευκαιριών εκπαίδευσης, η ενθάρρυνση ανάπτυξης των προσωπικών δυνατοτήτων και η στήριξη της αριστείας και της αξιοκρατίας αποτελούν  θεμελιώδεις αξίες του Ιδρύματος.

Καθώς η παιδεία ήταν και θα είναι πάντα ένας από τους στρατηγικούς μας πυλώνες, τα αντίστοιχα προγράμματά μας παραμένουν διαχρονικά σταθερά.  Έτσι το 2019 συνεχίσαμε να προσφέρουμε :

  • Σε δημόσια σχολεία τα μέσα για την αναβάθμιση της εκπαίδευσης που προσφέρουν
  • Σε Έλληνες πτυχιούχους την ευκαιρία να συνεχίσουν τις σπουδές τους σε μεταπτυχιακό, διδακτορικό και μεταδιδακτορικό επίπεδο
  • Σε ερευνητικά πανεπιστημιακά εργαστήρια εξοπλισμό και υποτροφίες για να μπορούν να συνεχίσουν το έργο τους
  • Σε στελέχη θερμοκοιτίδων καινοτομίας (incubators) τη δυνατότητα να ασκηθούν σε οργανισμούς και κέντρα καινοτομίας στην Ευρώπη
  • Σε ικανούς πτυχιούχους τη δυνατότητα πρακτικής άσκησης για να αποκτήσουν την απαραίτητη εργασιακή εμπειρία στα πρώτα επαγγελματικά τους βήματα
  • Σε νέους Έλληνες επιστήμονες βραβεία αριστείας για το πρωτοποριακό και καινοτόμο έργο τους 

    ΙΙΙ. Θεματικά Προγράμματα με Εταιρίες, Ιδρύματα και Ιδιώτες

Το Ίδρυμα παρακολουθεί συστηματικά τις κοινωνικές ανάγκες και μεριμνά για την αντιμετώπιση των πιο επιτακτικών από αυτές μέσω του σχεδιασμού και της υλοποίησης ειδικών προγραμμάτων. Η χρηματοδότηση των προγραμμάτων αυτών προέρχεται από εταιρίες, ιδρύματα και ιδιώτες που ως κοινωνικοί εταίροι μας εκτιμούν και εμπιστεύονται την αξιοπιστία του Ιδρύματος.

Στήριξη των πληγέντων στο Μάτι

Μέσα στο 2019 υλοποιήσαμε το πρόγραμμα που σχεδιάστηκε το 2018 για τη στήριξη των πληγέντων από τις καταστροφικές πυρκαγιές που ξέσπασαν το καλοκαίρι του 2018 στο Μάτι και τις γύρω περιοχές, ένα πρόγραμμα που χρηματοδοτήθηκε από το Coca Cola Foundation και κινήθηκε σε δύο άξονες:

Α) στην κάλυψη των βασικών αναγκών ανθρώπων που έχασαν ολοσχερώς την περιουσία τους (χορηγήθηκε χρηματική ενίσχυση €1.500 σε 122 πολύ ευάλωτες οικογένειες και ενισχύθηκαν με τρόφιμα και οικιακό εξοπλισμό ακόμη 40), και

Β) στην ψυχολογική στήριξη των πληγέντων (ατόμων και οικογενειών) προκειμένου να ξεπεράσουν το ψυχολογικό τραύμα που τους δημιούργησε η φοβερή εμπειρία που έζησαν. Αρχικά, στο πρόγραμμα εντάχθηκαν 1.400 άτομα αλλά ο τελικός αριθμός των ωφελουμένων έφτασε τους 2.135, ανάμεσα στους οποίους περιλαμβάνονται 453 παιδιά και 436 ηλικιωμένοι.

Παράλληλα, το Coca Cola  Foundation σε συνεργασία με το Ίδρυμα Μποδοσάκη, υποστηρίζει δράσεις αποκατάστασης και προστασίας του φυσικού και του ανθρωπογενούς περιβάλλοντος. Τέλος, τα δύο ιδρύματα προχωρούν στη δωρεά προς την Πυροσβεστική Υπηρεσία 2 πυροσβεστικών οχημάτων για την κάλυψη έκτακτων περιστατικών στην Αττική.

Πρόγραμμα Ευφυούς Γεωργίας

Το πρόγραμμα αυτό, το οποίο προτάθηκε από το Ίδρυμα Μποδοσάκη και υλοποιείται με δωρεά της ΑΒ Βασιλόπουλος, σε συνεργασία με την Αμερικανική Γεωργική Σχολή, εισάγει τις νέες τεχνολογίες στην υπηρεσία της ελληνικής πρωτογενούς παραγωγής και αποτελεί ένα σημαντικό βήμα για την ανάπτυξη της ευφυούς γεωργίας στη χώρα μας.

Παρέχει τα τεχνολογικά μέσα ώστε οι παραγωγοί, με τη χρήση υπολογιστή και έξυπνων συσκευών, να έχουν τη δυνατότητα πρόσβασης σε ακριβείς πληροφορίες σε πραγματικό χρόνο, που απεικονίζονται μέσω χάρτη. Με αυτόν τον τρόπο, λαμβάνουν ενημερωμένες αποφάσεις οι οποίες βασίζονται σε σημαντικές μετεωρολογικές και εδαφολογικές παραμέτρους.

Ευδόκιμη Γη

Αυτό το πρόγραμμα ενίσχυσης της αγροδιατροφικής εκπαίδευσης, με χρηματοδότηση από τον TAP, υλοποιείται στις περιοχές της Βόρειας Ελλάδας απ’ όπου διέρχεται ο αγωγός και εξελίσσεται σε δύο επίπεδα: το εκπαιδευτικό και το βιοτεχνολογικό. Το εκπαιδευτικό σκέλος υλοποιήθηκε από την Αμερικανική Γεωργική Σχολή και ολοκληρώθηκε φτάνοντας τους 639 ωφελούμενους αγρότες (με αρχικό στόχο 300), ενώ το πρώτο τρίμηνο του 2020 αναμένεται να ολοκληρωθεί και το ερευνητικό/βιοτεχνολογικό σκέλος που υλοποιείται από το Εθνικό Κέντρο Έρευνας & Τεχνολογικής Ανάπτυξης (ΕΚΕΤΑ).  Ο προϋπολογισμός του προγράμματος ανέρχεται σε περίπου 1.000.000 ευρώ.

Πρωτοβουλία 1821

Το Ίδρυμα Μποδοσάκη, στο πλαίσιο της συμμετοχής του μαζί με την Εθνική Τράπεζα και 14 άλλα ελληνικά ιδρύματα στην «Πρωτοβουλία 1821 – 2021» για τον εορτασμό των 200 ετών της Εθνικής Παλιγγενεσίας, αναστοχαζόμενο την
Επανάσταση του 1821 ως έμπνευση για το μέλλον σχεδιάζει έναν κύκλο εκδηλώσεων λόγου, συμποσίων και διαδικτυακών ομιλιών, γύρω από ζητήματα καθοριστικά για το μέλλον της χώρας. Επιπλέον, συγχρηματοδοτεί και στηρίζει εκδηλώσεις άλλων φορέων όπως το Εθνικό Ιστορικό Μουσείο και το Πελοποννησιακό Λαογραφικό Ίδρυμα.

Τα συμπόσια (επιστημονικές συζητήσεις) που θα διοργανώσει το Ίδρυμα βασίζονται στους 4 στρατηγικούς πυλώνες πάνω στους οποίους αρθρώνονται και οι δράσεις του Ιδρύματος (η προώθηση της παιδείας, η αναβάθμιση της υγείας, η προστασία του περιβάλλοντος και η στήριξη της κοινωνίας των πολιτών).

Η θεματολογία είναι η εξής :

  • Παιδεία: «Το πανεπιστήμιο στην Ελλάδα του 21ο αιώνα»
  • Υγεία: «Το νοσοκομείο στην Ελλάδα του 21ο αιώνα»
  • Περιβάλλον: «Η αντιμετώπιση των επιπτώσεων της κλιματικής αλλαγής στην Ελλάδα του 21ο αιώνα»
  • Κοινωνία των Πολιτών: «Η Κοινωνία των Πολιτών στην Ελλάδα του 21ου αιώνα»

Λόγω της βαρύτητας των θεμάτων οι ομιλίες και τα συμπεράσματα των συζητήσεων θα εκδοθούν σε τεύχη, ώστε οι ημερίδες να αφήσουν το αποτύπωμά τους και να αποτελέσουν πυξίδα για τη μελλοντική δράση του Ιδρύματος.